اا═..═════════╔رنگ ارغوانیِ جشن مهرگاناا═════════..═╚برخی قصیده‌های مهرگانی – این نامگذاری از فرخی سیستانی است – که از ادبیات درباری به یادگار مانده است، رنگ ارغوانی، فضای جشن مهرگان را درخود گرفته است. سفرۀ ارغوانی، جامۀ ارغوانی، بادۀ ارغوانی، زر ارغوانی، و سنگهای قیمتی متمایل به ارغوانی مانند لعل و یاقوت و عقیق، از ایماژهای پر بسامد در چکامه‌های ارغوانی مهرگان است. در چکامه‌های ستایشی برخی شاعران ما از جمله ازرقی هروی و مسعود سعد سلمان، امیر معزی رنگ ارغوان جلوۀ ویژه‌ای دارد.گزیده‌ای از یکادامه مطلب

وقتی خیلی سریع و ناخودآگاه نسبت به یک اثر هنری، یا یک هنرمند موضع می‌گیرم؛ بی‌درنگ، تحسین یا تقبیحش می‌کنم دچار یک «سوگیری ناخودآگاه» هستم. یک میان‌بُر ذهنی دارم برای کشاندن موضوع زیر چتر آگاهی و حتی میل خود. تقریباً همۀ ما خوانندگان ادبیات، منتقدان یا پژوهشگران هنر از این میان‌برها در جیبِ ذهن داریم و در کنشگری هنری، میان‌برهای خود را نیرو می‌بخشیم و گسترش می‌دهیم.سوگیری ناخودآگاه و پیش‌آموخته، مغز را قادر می‌کند تا حجم زیادی از اطلاعات را در یک لحظه، پردازش کند. معمولاً مغز می‌تواند آگاهانه ادامه مطلب

مُهر هزار مرز بر‌ پیشانی‌ام خوردهاما هرجای زمین که بنشینممُقیم خـاکی کوچـه‌های تواماز تو چگونه بگذرد این تناین تن که در سینه‌اشتپه‌های پاکِ تو می‌تپد؛این تن که مویرگ‌هاشدر «چشمه‌یِ زندگانی» تو شناورند؟زمین را سراسر گشته‌ام؛فقط تویی تنم و تنم از توستای ماهِ رونده در من!زلال جاری در تن!هر جای جهان که بیُفتمنمازم می‌شکندالا در مخمل آغوش تومگذار بگذرم از توهر جای زمین که بکارندمریشه‌هایم تا چشمه‌های تو می‌دوندتا دو کناره‌ی سبزِ آبی‌اتشاخه‌هایم به سمت تو خم می‌شوندتا کوچه‌باغ مهتابی‌اتمگذار بگذرم اادامه مطلب

کتابایرانیان و رؤیای قرآن پارسیمحمود فتوحی رودمعجنیتهران: انتشارات سخن. 1403243 صاز دیرباز شنیدهایم و همچنان تا به امروز میشنویم که «شاهنامه، قرآنِ عجم است»؛ «مثنوی، قرآنِ پارسی است»؛ «دیوان حافظ، لسانالغیبِ پارسیزبانان است». این گزارهها همه گویای این واقعیت است که پارسیگویان از دیرباز تا به امروز، رؤیای دستیابی به یک اَبـَرمتنِ وَرجاوندِ پارسی را در سر میپروراندهاند؛ کتابی پارسی که از شأنِ فرهنگی و فَـرَّهمندی یک متنِ آسمانی برخوردار باشد. این رؤیای دیرین و پایدار با چیرگی گفتمان دین اسلام و زبان عربی بر فضای سیاسی و دینی سرزمینهای پارسیگویان، زاده شده و در بستر تاریخ هزار و دویست سالۀ ادبیات پارسی دری هرازگاهی از گفتار و نوشتار یکی از سخنوران سرشناس پارسیگوی سربرآورده است.مسألۀ این کتاب، صورتبندی تاریخی همین رؤیای دیرینه است؛ یعنی اندیشۀ متن مقدس پارسی که چونان یک آرمان ملی و فرهنگی در میان پارسیزبانان از دیرباز تا امروز همواره به شکلهای مختلف روی نموده است. آرمانِ داشتن کتابی مقدس به زبان پارسی، یک ایده یا مفهوم تاریخمند است و برای آن، نقطۀ آغاز، سیر دگرگونی و چرخشهایی در تاریخ فرهنگی و ادبی ایران قابل تصوّر است. این پژوهش میکوشد این آرمان را بهمثابۀ یک مفهوم تاریخی با مجموعۀ کنشهایی که پیرامون آن شکل گرفته است بررسی کند و با پاسخ به پرسشهایی از این دست که: چه کسانی در برساختن این مفهوم نقش داشتهاند؟ در کدام دورۀ تاریخی و یا در کدام منطقه این مفهوم پرورش یافته است؟ کدام وضعیتهای تاریخی این مفهوم را دگرگون کرده است؟، لایههای تاریخی و معنایی را که در طول تاریخ بر ایدۀ قرآن پارسی درپیچیده است شناسایی کند و اصل ایده را از میان این لایهها بکاود و پیش ادامه مطلب

بسیاری از مفسران بزرگ قرآن نوشتهاند که «یوم الزینة» در داستان موسی (ع) جشن نوروز (به عربی ألنیروز) بوده است.موسی آنگاه که خواست معجزۀ خود را بر ساحران آشکار کند: ﴿ قَالَ مَوْعِدُكُمْ يَوْمُ الزِّينَةِ وَأَن يُحْشَرَ النَّاسُ ضُحًى ﴾ [ طه: 59]. «گفت هنگام نامزد کرده مرا با شما "روز آرایش" است* آن گه که مردمان با هم آیند چاشتگاه.» (ترجمه از کشف الاسرار).در توضیحاتِ مفسران قرآن، یوم الزینه، روز آراستن و تزئیین بوده، مردمان پیش از ظهر در یکجا جمع میشدهاند؛ سالی یک بار رخ میداده (عید)، و بازار همگانی هم برگزار میشده است. مفسران چنین صفاتی را در سه روز شناخته شده و مشهور میدیدهاند: جشن نوروز ایرانیان، عاشوراء (جشن نجات موسی و هلاک فرعون)، و روز سبت یهودیان.(برای دیدن متن تفسیر روی واژۀ آبی النیروز در هر تفسیر کلیک کنید)1) تفسیر مقاتل بن سلیمان (ف 150 ق)مَوْعِدُكُمْ يَوْمُ الزِّينَةِ يعني يوم عيد لهم في كل سنة يوم واحد وهو يوم النيروز (https://shamela.ws/book/23614/933#p4) ... 2) تفسير بحر العلوم، السمرقندي (ف 375 ق){مَوْعِدُكُمْ يَوْمُ ٱلزّينَةِ } يعني: يوم عيد لهم وهو يوم النيروز (https://www.altafsir.com/Tafasir.asp?tMadhNo=2&tTafsirNo=11&tSoraNo=20&tAyahNo=59&tDisplay=yes&UserProfile=0&LanguageId=1)...3) تفسير الكشف والبيان، الثعلبي (ف 427 ق){ قَالَ مَوْعِدُكُمْ يَوْمُ ٱلزِّينَةِ } وروى جعفر عن سعيد قال: يوم سوق لهم، وقيل: هو يوم النيروز. (https://www.altafsir.com/Tafasir.asp?tMadhNo=2&tTafsirNo=75&tSoraNo=20&tAyahNo=59&tDisplay=yes&UserProfile=0&LanguageId=1)4) تفسير معالم التنزيل، البغوي (ف 516 ق){موعدكم يوم الزينة} قادامه مطلب